www YKHOANET

NGHIÊN CỨU Y KHOA

B́nh luận y khoa

Bài giảng thống kê sinh học - (Biostatistics)

Thống kê R

Tạp chí y khoa

 

GÓC SINH VIÊN Y KHOA

Atlas ykhoa

Thông tin sinh viên

Triệu chứng học nội khoa

Thông số Cận Lâm Sàng

Tim mạchĐiều dưỡng

H́nh ảnh y khoa

 

TRƯỜNG  Y KHOA

ĐH Y Khoa Hà Nội

ĐH Y Dược TPHCM

ĐH Y Khoa Thái Nguyên

ĐH Y Khoa Huế

ĐH Y Khoa Thái B́nh

ĐH Y Tế Công Cộng

 

Phụ trách thường trực:
GS Nguyễn Văn Tuấn
TS Nguyễn Đ́nh Nguyên
BS Phan Xuân Trung

 

Chẩn bệnh Tam Quốc Version 2.0

BS Lê Quang Thông

Trong chúng ta chắc ai cũng đă từng đọc qua Tam Quốc Chí , hoặc đă xem bộ phim Vơ hiệp Gia Cát Lượng hay gần đây là bộ phim Tam Quốc do Trung Quốc dàn dựng phỏng rất sát theo tiểu thuyểt lịch sử nổi tiếng trong “Thất Tử Tài Thư”. Dưới ng̣i bút tài t́nh của La Quán Trung, dù biết đây chỉ là tiểu thuyết lịch sử vừa có thực vừa hư cấu nhưng chúng ta chẳng thể nào quên được các nhân vật bất hủ như:Tào Tháo,Gia Cát Lượng, Lưu Bị, Trương Phi, Quan Vân Trường, Chu Du….trong tâm khảm người Á đông… Việc bàn luận văn chương, chính trị, mưu mẹo v.v.. . về các nhân vật trong Tam Quốc Chí đă có nhiều người làm. Trong bài viết này dưới góc độ… y học hiện đại, chúng ta thử ngược ḍng thời gian để hội chẩn và chẩn đóan cho các nhân vật nổi tiếng của lịch sử Tam Quốc Chí Trung Quốc cách đây gần 1800 năm (khỏang 200năm sau Công nguyên) . Trước tiên là nhân vật lừng danh của Tam Quốc, một trong “Tam Tuyệt” nổi tiếng gian hùng tuy không cứơp ngôi nhà Hán nhưng công lao đứng đầu nước Ngụy:

Hoa Đà

Tào Tháo tự Mạnh Đức! Ông ta chết v́ bệnh ǵ? Trong Tam quốc diễn nghĩa, trong lúc làm Thừa Tướng đă nhắc đến nhức đầu lai rai…cho đến cuối đời, bênh nặng lên, nhức đầu kinh khủng, có mời danh y Hoa Đà đến thăm và chính Hoa Đà đề nghị khoan sọ để điều trị, nhưng Tào Tháo vốn đa nghi , cho là Hoa Đà mưu hại ḿnh và đă bỏ ngục vị danh y này. Tào Tháo nằm mê thấy những người mà ḿnh đă giết đến đ̣i mạng, thấy thủ cấp Quan Vũ trợn mắt đến nổi phát bệnh và cuối cùng ĺa đời. Thời điểm đó chưa có môn giải phẩu tử thi (Autopsy) và CT scanner hay Cộng hưởng từ… nhưng chúng ta có thể chẩn đoán Tào Tháo bị …chứng nhức đầu do U năo(Brain tumor). Hoa Đà cho rằng cần phảỉ mổ (chúng ta phải tin danh y Hoa Đà chứ?!)…Sách cũ phong Ḥa Đà là Ngọai khoa Thánh Thủ c̣n ngày nay có thể nói Hoa Đà là bác sĩ Phẩu thuật thần kinh(Neurosurgeon) đầy kinh nghiệm xác suất sai rất thấp… th́ chắc là U rồi!, có thể chẩn đoán vị trí khối U nằm ở thùy chẩm v́ có triệu chứng ảo thị giác(optic hallucination) .

Nhân vật thứ hai trong “Tam Tuyệt” nổi tiếng đa mưu túc trí là Khổng Minh Gia Cát Lượng. Ôn lại bệnh sử ta nhận thấy từ khi Lưu Bị phó thác con côi Lưu Thiện, Khổng Minh đă “bảy lần bắt Mạnh Hoạch” nên nhớ Nam man rừng thiêng nước độc, sơn lam chướng khí ít nhiều ảnh hưởng đến hệ hô hấp của Ngọa Long tiên sinh? và “sáu lần xuất Kỳ Sơn” hầu thu phục giang san cho nhà Hán nhưng bất thành, lao tâm lao lực, làm việc quá độ(surmenage) . Sau thất bại không hỏa thiêu được cha con Tư Mă Ư tại hang Hồ Lô, bệnh cũ tái phát. Trước khi chết, Gia Cát dự định cầu sao tăng tuổi thọ nhưng Ngụy Diên “bộp chộp” đá đổ cây đèn mạng và Khổng Minh thổ huyết nhiều lần rồi “quy tiên”… ta có thể chẩn đoán Khổng Minh bị lao phổi(Pulmonary Tuberculosis) biến chứng ho ra máu(hemoptysis). Thời đó Rimactan,Rimifon,Myambutol… chưa có nên cầu sao trấn áp tướng tinh làm sao cứu nổi?

Quan Vũ tự Vân Trường một trong ba “Tam Tuyệt” theo lời b́nh của Mao Tôn Cương cũng có giai thọai lư thú liên quan đến y học, đó là Hoa Đà nạo xương điều trị vết thương do mũi tên tẩm độc của quân sĩ Tào Nhơn lúc ông đang tiến đánh Phàn Thành…Ông ung dung ngồi đánh cờ không lộ vẻ đau đớn khiến Hoa Đà thán phục…các sách dă sử ng̣ai Tam Quốc Diễn nghĩa có nhắc Hoa Đà ng̣ai châm tê giảm đau c̣n có bột Ma phí tán cho bệnh nhân uống để phẩu thuật bụng…? Hoa Đà được xem là người đầu tiên dùng thuốc mê trong phẩu thuật!? Trong truyện mô tả Quan Vũ “mặt đỏ râu dài”. Mặt đỏ…về Tây y có bệnh Đa hồng cầu hay U thận làm tăng erythropoietin, nhưng có lẽ không đúng v́ Quan Vũ sức mạnh vơ nghệ siêu quần…mắc các bệnh ấy th́ thể lực làm chi c̣n…có lẽ bẩm sinh Quan Vũ thuộc típ cuờng phó giao cảm luôn dăn mạch da mặt…giống các tay uống bia,rựơu mặt trời luôn mọc suốt đêm thâu?…Theo y học các lọai người uống rựơu mặt đỏ tính t́nh ít đáng sợ hơn mặt tái(co mạch) …có lẽ phù hợp với Quan Vũ trọng nghĩa khinh tài nên tha Tào Tháo ở Hoa Dung tiểu lộ đấy chăng?

Nhân vật nổi tiếng trong Tam quốc diễn nghĩa là Chu Du tự Công Cẩn, tướng Đông Ngô. Khi Khổng Minh đọat Kinh Châu , phỗng tay trên của Du sau trận Xích Bích, c̣n đứng trên thành khích chí… Chu Du tức hộc máu về đau mà chết, trước khi tắt thỏ c̣n than một câu thật bi đát “Trời sinh Du sao c̣n sinh Lượng!?”(trong bộ phim Vơ hiệp Gia Cát Lượng kịch bản c̣n hư cấu thêm là Lượng đă phỗng luôn Tiểu Kiều, vợ của Du) …chắc là Chu Du đă bị bệnh lư dạ dày tá tràng, biến chứng xuất huyểt tiêu hóa nặng(hematemesis) do bị “stress”!(Thời đó chưa biết Helicobacter Pylori gây bệnh Dạ dày Tá tràng nhưng chúng ta nên biết HP chỉ chiếm khỏang 15% trong bệnh lư này). Cần nhắc thêm là Chu Du đă có tiền sử bệnh trước đó khi Tôn Quyền mời ra làm tướng chỉ huy trận Xích Bích, Chu Du đang nằm nhà “nghỉ dưỡng”, chưa kể cá tính của Du là người vừa kiêu ngạo, vừa đố kỵ… Như vậy có bạn sẽ hỏi Khổng Minh cũng có thể bị thổ huyết do bệnh dạ dày lắm chứ? Xin thưa rằng Khổng Minh là bậc hiền triết biết mệnh trời, sống thanh thảng, nên khả năng bị những bệnh v́ “stress” như viêm lóet dạ dày tá tràng rất ít xảy ra .

Một nhân vật cần bắt mạch chẩn bệnh trong Tam Quốc nữa là học tṛ Khổng Minh: Khương Duy tự Bá Ước,người đă cố gắng giữ nước Thục Hán cho đến cuối cùng, song đang lúc đánh nhau th́ bỗng lên cơn đau bụng cấp (chắc là cơn quặn gan – colique hepatique) và bị giết. Lúc kẻ địch phanh thây ra thấy túi mật to bằng quả trứng gà(bản dịch Phan Kế Bính ) , lúc đó ai cũng cho Khương Duy “to gan lớn mật”, đởm lược hơn người, nhưng dưới con mắt những bác sĩ Siêu âm hay bác sĩ ngoại khoa hôm nay th́ Khương Duy có thể bị viêm túi mật không do sỏi(acalculous cholecystitis) hoặc do giun chui ống mật….Chúng ta nên biết định luật Courvoisier về túi mật lớn chỉ khi chèn ép bên ng̣ai ống mật chủ như U đầu tụy, U Vater…c̣n sỏi gây túi mật teo nhỏ do viêm từ từ…nên Khương Duy có khả năng nhiều nhất là Viêm túi mật cấp không do sỏi thường là do chấn thương hay thiếu máu (ischemia) như vậy Khương Bá Uớc có khả năng bị chấn thương một cú khá nặng vào hạ sườn phải nhất là đang đánh nhau…với quân Ngụy lúc cuối truyện.

Lưu Bị tự Huyền Đức, nhân vật có công khai sáng nhà Thục Hán được mô tả dị tướng có tay dài quá gối , chúng ta có thể liên tưởng đến hội chứng Marfan, mà hiện nay các nhà y học cũng nghĩ Tổng Thống Mỹ Lincoln mắc bệnh này v́ gương mặt xương xẩu và hai cánh tay dài quá cỡ của ông . Không biểt hội chứng này có liên quan ǵ với các lănh tụ ?

Trương Phi tự Dục Đức tính t́nh nóng nảy, ngủ mắt không nhắm do hai mắt lồi ra, ngay sinh viên y khoa năm thứ ba cũng có thể nghĩ ngay đến triệu chứng của bệnh bướu cổ lộ nhăn: bệnh Basedow.

Đối với các bệnh lư thuộc tâm thần học, một nhân vật Tam Quốc cũng khá nổi tiếng có thể đă mắc bệnh này và chết do suy kiệt dần ṃn, đó là Tôn Sách tự Bá Phù , anh của thủ lănh Giang Đông Tôn Quyền. Rất có khả năng Tôn Sách bị chứng hoang tưởng bị hại(persecution hallucination) Trong truyện, Tôn Sách bực Vu Cát, đạo sĩ được nhân dân Đông Ngô sùng bái nên đă ra lệnh giết Vu Cát, sau đó bị oan hồn Vu Cát ám ảnh cho đến lúc chết .

Nhân vật Tam Quốc rất nhiều, nên bệnh học Tam Quốc cũng c̣n nhiều , các bạn thấy thuốc trẻ có thể nghiền ngẫm xem, vừa là cách ôn bệnh lư học, vừa là mua vui cũng được một vài trống canh”.

 


 

 

YKHOA.NET - PHẦN MỀM QUẢN LƯ BỆNH VIỆN TOÀN DIỆN

 

Phần mềm

quản lư bệnh viện

toàn diện

YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

 

Gởi bài cho YKHOANET phanxuantrung@ykhoa.net