[../../include/top.htm]
[../../include/left.htm]

 

Ngôn ngữ thời bệnh tả

Theo dõi phát biểu của các quan chức y tế cấp trung ương chúng ta đã phải lắc đầu.  Không chỉ vì họ nói khó hiểu, mà họ còn làm cho chúng ta nghi ngờ rằng họ không nắm vững thông tin.  Chẳng hạn như phát biểu trên Dân trí, Tiến sĩ Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục y tế dự phòng, cho biết: “Chúng ta không thể ngờ một loại dịch bệnh chỉ thường xuyên xảy ra ở những nơi lạc hậu thì lại xảy ra ngay giữa thủ đô Hà Nội.”  Tôi cực kì ngạc nhiên là ông cục trưởng ngạc nhiên!  Bệnh tả tồn tại ở nước ta từ lâu, và được ghi chép trên giấy trắng mực đen từ thế kỷ 19.  Hiện nay mỗi năm ở nước ta con số bệnh dịch tả tuy trồi sụt nhưng trung bình khoảng 1750 người, trong số này có khoảng 20% từ phía Bắc và Hà Nội.  Các con số này rành rành trong các bài báo khoa học về bệnh dịch tả ở Việt Nam do người Việt phân tích và công bố.  Ấy thế mà ông ngạc nhiên! 

Kế đến là vấn đề trách nhiệm.  Phát biểu trên Người lao động, thứ trưởng Bộ Y tế “đề nghị các phương tiện thông tin đại chúng tuyên truyền mạnh hơn nữa để người dân có ý thức trong việc phòng, chống dịch bệnh.”  Tôi phải hỏi tại sao phải đùn đẩy trách nhiệm về các cơ quan truyền thông?  Họ là những người đưa tin, chứ đâu phải chuyên gia về y tế.  Tại sao Bộ Y tế không chủ động sản xuất ra các bộ phim ngắn hay chương trình tivi để chỉ dẫn cụ thể cách thức phòng chống dịch tả cho người dân?  Tại sao không thương lượng với các đài truyền hình dành 5 phút mỗi ngày để giải thích, khuyến cáo và hướng dẫn về các yếu tố nguy cơ có thể gây bệnh cho người dân?  Tại sao ngồi đó mà “đề nghị” người khác làm?  Tại sao mình không chủ động làm?  Trách nhiệm giáo dục y tế cho quần chúng thuộc về ai?  Ai được trả lương (từ người dân) để làm công tác y tế công cộng?

Bộ Y tế có ý kiến gì không?  Họ có nhiều ý kiến lắm, nhưng ít ai hiểu họ nói gì.  Trong thời gian bệnh tả đang bộc và công chúng rất quan tâm như hiện nay, chúng ta nghĩ rằng cơ quan y tế cao nhất của nước ta, Bộ Y tế, ắt hẳn phải cung cấp cho chúng các thông tin cần thiết và nhanh chóng để phòng ngừa bệnh.  Nhưng thật là thất vọng khi truy cập vào trang web của Bộ (www.moh.gov.vn) chúng ta chỉ tìm những thông tin từ các nguồn khác từ … báo chí.  Thật vậy, chúng ta sẽ thấy các bản tin từ báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Lao Động, Người lao động, Dân trí, v.v…  Ở đây có một sự “ngược đời”:  Đáng lẽ Bộ Y tế phải là nơi sản sinh ra thông tin, là “newsmaker”, chứ sao lại để cho báo chí đóng vai trò đó?  Báo chí và các cơ quan truyền thông có nhiệm vụ chuyển tải và cung cấp thông tin, chứ đâu phải là nơi phát sinh thông tin.

Trên trang web của Bộ có một văn bản chỉ dẫn cách chống bệnh tả mà tôi in lại phía dưới của bài viết này.  Văn bản này dài võn vẹn 1,1 trang!  Đúng 296 chữ (không kể chữ ký và mấy dòng mang tính “thủ tục”)!   Họ tiết kiệm chữ nghĩa quá.

Thật ra, dài hay ngắn có lẽ cũng không quan trọng; quan trọng hơn là nội dung của văn bản.  Nội dung văn bản quá nghèo nàn.  Chỉ dẫn quá chung chung.  Chẳng hạn như “Hạn chế người ra, vào vùng đang có dịch”.  Thế nào là “hạn chế”?  Đi thăm bà con ở làng bên cũng không được à?  Thế nào là “vùng có dịch”?  Phải bao nhiêu người mắc bệnh mới gọi là “vùng có dịch”?  Ai là người hay cơ quan đứng ra tuyên bố đó là “vùng có dịch”?  Có quá nhiều câu hỏi “thế nào”!

Còn lời khuyến cáo “Nguồn nước ăn uống phải được bảo vệ sạch sẽ”  thì không có gì phải bàn hay phản đối.  Nhưng chả lẽ lời khuyên chỉ dừng ở đó?  Bảo vệ thế nào cho sạch sẽ thì không thấy Bộ khuyến cáo.  Có quá nhiều câu hỏi “làm thế nào”.

Văn bản khuyên “Tránh tập trung ăn uống đông người như ma chay, cưới xin, cúng giỗ.”  Người ta phải hỏi tại sao tránh?  Tụ tập trong các đám tiệc, ma chay là nguyên nhân gây bệnh hay sao mà tránh?  Tương tự, người dân khi đọc câu “Không ăn rau sống, không uống nước lã” và “Không ăn các thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn đặc biệt là mắm tôm sống, hải sản tươi sống, gỏi cá, tiết canh, nem chua” phải hỏi ngay “tại sao?”  Có quá nhiều câu hỏi “tại sao”. 

Tiếng Việt sử dụng trong văn bản đó chỉ có thể mô tả bằng hai chữ: khó hiểu.  Tôi chú ý đến câu “Mọi người, mọi nhà đều thực hiện ăn chín, uống sôi”.  Ăn chín uống sôi.  “Ăn chín” là ăn kiểu gì?  Uống sôi là uống cái gì?  Uống nước sôi thì có mà mang họa vào thân.  Tiếng Việt gì mà lạ lùng thế?  Tại sao không viết “Ăn thức ăn nấu chín, và uống nước đã đun sôi”.  

Thật ra, toàn bộ văn bản là một loạt khẩu hiệu.  Viết theo kiểu viết khẩu hiệu.  Một kiểu hô hào.  Chẳng những khẩu hiệu mà đọc mang tính ra lệnh.  Tuy tựa đề văn bản là “khuyến cáo” nhưng lại sử dụng chữ “Cấm”.  Hai lần cấm: cấm đổ chất thải, cấm đi tiêu bậy.  Không có giải thích lí do.  Không có bàn luận lợi hay hại. 

            Và trong văn bản người viết hoàn toàn không đề cập đến chữ “bệnh dịch tả”.  Phải đợi đến gần 2 tuần sau khi cả nước ai cũng biết thì người có trách nhiệm y tế cao nhất của nước mới chính thức gọi là “bệnh tả”.  Làm quản lí y tế mà đi sau người dân!

Chỉ có thể thốt lên: quá thất vọng!

Người đọc báo

 

 

 

 

http://www.moh.gov.vn/homebyt/vn/portal/InfoDetail.jsp?
area=228&cat=1998&ID=5792

CỤC Y TẾ DỰ PHÒNG VIỆT NAM

Ngày 30 tháng 10 năm 2007

 

4 KHUYẾN CÁO CHO CỘNG ĐỒNG

PHÒNG CHỐNG BỆNH TIÊU CHẢY CẤP NGUY HIỂM

 

Bệnh Tiêu chảy cấp nguy hiểm lây lan nhanh và dễ tử vong, nhưng có thể đề phòng được. Để ngăn ngừa bệnh và phòng dịch bệnh lây lan, mọi người thực hiện những khuyến cáo sau:

 

1. Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường:

-Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

-Mỗi gia đình có một nhà tiêu hợp vệ sinh, cấm đi tiêu bừa bãi. Đối với gia đình có bệnh nhân tiêu chảy cấp cần rắc vôi bột hoặc Cloramin B sau mỗi lần đi tiêu.

-Phân và chất thải của người bệnh phải đổ vào nhà tiêu, cho vôi bột, Cloramin B... vào sau mỗi lần đi để sát khuẩn.

-Tránh tập trung ăn ung đông người như ma chay, cưới xin, cúng giỗ.

-Hạn chế người ra, vào vùng đang có dịch.

 

2. An toàn vệ sinh thực phẩm:

- Mọi người, mọi nhà đều thực hiện ăn chín, uống sôi.

-Không ăn rau sống, không uống nước lã.

-Không ăn các thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn đặc biệt là mắm tôm sống, hải sản tươi sống, gỏi cá, tiết canh, nem chua.

 

3. Bảo vệ nguồn nước và dùng nước sạch:

-Nguồn nước ăn uống phải được bảo vệ sạch sẽ.

-Tất cả nước ăn uống đều phải được sát khuẩn bằng hoá chất Cloramin B.

-Cấm đổ chất thải, nước giặt, rửa và đồ dùng của người bệnh xuống ao, hồ, sông, giếng. Cấm vứt súc vật chết và rác xuống ao, hồ, sông, giếng.

 

4. Khi có người bị tiêu chảy cấp:

Khi gia đình có người bị tiêu chảy cấp, phải nhanh chóng báo ngay cho cơ sở y tế nơi gần nhất để được điều trị kịp thời.

 

-------------------------------------------

Ngày 01/11/2007

Nguồn: Cục Y tế dự phòng  

 

 

 

 

[../../include/content.htm]

 

[../../include/right.htm]

 

[../../include/bottom.htm]