www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

TRÍ NHỚ CỦA NGƯỜI LỚN TUỔI

DS. NGUYỄN HỮU ĐỨC

(Trường Đại học Y Dược TPHCM)

Theo quy luật sinh học tự nhiên, trí nhớ của người lớn tuổi bắt đầu có những biểu hiện giảm sút so với thời c̣n trẻ và khi tuổi càng cao, khả năng giữ lại những ǵ đáng nhớ trong trí năo càng giảm đi nhiều.

Chúng ta nên biết khi tuổi đời càng chồng chất tất yếu sẽ dẫn đến sự biến đổi về h́nh thái và chức năng của các cơ quan trong cơ thể mà sự biến đổi ấy được gọi chung là quá tŕnh lăo hóa. Hệ thần kinh là nơi hoạt động của trí nhớ cũng thế, sau thời gian dài hoạt động sẽ bị lăo hóa, thể hiện nhiều mặt, trước hết là khối lượng năo bị giảm. Người ta ghi nhận khối lượng của năo lớn nhất vào lúc 30 tuổi và giảm dần khi tuổi càng cao, nhất là sau 65 tuổi. Khối lượng năo ở người lớn tuổi bị giảm là do số lượng tế bào năo ngày càng ít đi cũng như mỗi tế bào có thể bị teo đi. Tuy nhiên, sự thay đổi h́nh thức của năo, sự giảm tế bào thần kinh không quan trọng bằng sự biến đổi về mặt chuyển hóa. Trong quá tŕnh lăo hóa ở người lớn tuổi, lượng máu đến nuôi năo có giảm đưa đến sự giảm tiêu thụ oxy và các chất dinh dưỡng và hậu quả tất nhiên là sự giảm tổng hợp các chất gọi là chất dẫn truyền thần kinh rất cần cho hoạt động của năo. Chính sự biến đổi về h́nh thái và sự giảm chức năng của hệ thần kinh làm cho khả năng ghi nhớ của người lớn tuổi càng ngày càng giảm. Ở đây cũng cần ghi nhận, với những biến đổi h́nh thái, chuyển hóa và chức năng trong quá tŕnh lăo hóa của hệ thần kinh, tuổi đời của người lớn tuổi càng cao càng có nhiều nguy cơ xảy ra bệnh tật đối với hệ thần kinh, đưa đến những hội chứng thần kinh - tâm thần mà trong trường hợp có sự nghi ngờ về các hội chứng này, các vị cao tuổi nên được đưa đến bác sĩ chuyên khoa để tiến hành thăm khám thần kinh một cách có hệ thống và để được chữa trị thích hợp.

Như vậy, sự sút giảm trí nhớ đối với người lớn tuổi được xem như một quá tŕnh tất yếu. Tuy nhiên, ta vẫn có thể khắc phục và hạn chế đến mức tối thiểu sự sút giảm này bằng một số biện pháp sau đây:

Trước hết, ở người lớn tuổi vẫn nên duy tŕ hoạt động của cơ thể hiểu theo cả hai nghĩa hoạt động về thể chất và hoạt động về trí năo ở mức độ thích hợp. Có quan niệm sai lầm cho rằng người lớn tuổi càng bất động càng tốt.

Thật ra, chính sự thiếu vận động, thiếu rèn luyện thân thể đưa đến những rối loạn, kể cả rối loạn trong hoạt động của hệ thần kinh. V́ vậy, cần thực hiện chế độ rèn luyện thân thể với những động tác vừa sức như đi bộ, tập vơ dưỡng sinh, thậm chí có vị lớn tuổi vẫn thường xuyên bơi lội. Chính vận động cơ thể đúng đắn sẽ điều ḥa, tăng cường hiệu lực hoạt động của hệ thần kinh. Về hoạt động của trí năo, người lớn tuổi vẫn có thể tiếp tục làm những việc mà trước đây vẫn làm, đ̣i hỏi đến khả năng ghi nhớ, nhưng cần chấp hành đúng chế độ làm việc luân phiên với nghỉ ngơi, giải trí. Tức là không nên làm việc trí óc liên tục 2-3 giờ liền mà trong khoảng thời gian ấy có những lúc thư giăn hoặc làm công việc khác vừa vận động cơ thể nhẹ nhàng vừa hít thở không khí để tư duy và trí nhớ được nghỉ ngơi (thí dụ như tưới cây, chăm sóc hoa kiểng hoặc đi bách bộ).

Thứ hai là phải biết cách bảo vệ và trau dồi trí nhớ, thay v́ phải để cho "bộ nhớ" của năo ghi nhớ tất cả, ta có thể giảm bớt công việc của nó bằng cách ghi vào sổ tay, lịch để bàn những điều cần nhớ để khi cần chỉ xem là nhớ lại. Trí nhớ nói chung thường có nhiều dạng. Có dạng gọi là trí nhớ thị giác, tức là người có dạng trí nhớ này nhớ rất tốt các thông tin được đọc hay được thấy. Có dạng gọi là trí nhớ thính giác, tức là nghe mới nhớ được lâu. Có dạng gọi là trí nhớ vận động tức là phải viết đi viết lại hoặc đọc lẩm nhẩm trong miệng điều ǵ cần nhớ th́ mới nhớ được lâu. V́ vậy, ta cần xem đặc trưng trí nhớ của ḿnh thuộc loại ǵ để thường xuyên luyện tập. Để trợ giúp trí nhớ ta nên dựa vào sự liên tưởng. Tức là để ghi nhớ những điều khó nhớ, ta nên liên kết các điều cần ghi nhớ với cái đă biết, hoặc biến điều được đọc, được nghe thành h́nh ảnh thị giác. Thí dụ có người để nhớ đến HIV, virus gây bệnh AIDS th́ liến liền tưởng đến quả chôm chôm hay quả sầu riêng do h́nh thù của HIV cũng tṛn và có gai. Sự liên tưởng này không đúng hoàn toàn nhưng ít ra cũng giúp cho sự ghi nhớ.

Để bảo vệ trí nhớ đồng thời bảo vệ sức khỏe nói chung, người lớn tuổi rất cần chú ư đến chế độ dinh dưỡng. Không nên ăn uống quá kiêng khem cũng như không nên ăn uống quá thừa năng lượng. Nên hạn chế ăn đồ ngọt như kẹo, đường, nên hạn chế dùng chất béo dạng mỡ động vật mà nên bổ sung dầu thực vật. Chú ư ăn nhiều rau cải tươi, trái cây chín. Đặc biệt, khẩu phần ăn hàng ngày phải có đầy đủ chất đạm (thí dụ: thịt, cá, trứng, sữa hoặc các loại đậu), v́ nếu thiếu chất đạm cơ thể không đủ nguyên liệu để tái tạo các chất cần cho hoạt động thần kinh. Cơ thể của người lớn tuổi cũng cần đến vitamin và chất khoáng, nhưng khả năng hấp thu của hệ tiêu hóa có sút giảm, v́ vậy, hàng ngày có thể dùng thêm thuốc bổ vitamin và chất khoáng, loại polyvitamin ngày uống một viên.

Để bảo vệ trí nhớ, ta nên lưu ư có chất làm giảm năng lực của trí nhớ. Đó là rượu. V́ vậy, người lớn tuổi nên hạn chế càng dùng ít rượu chừng nào càng tốt chừng nấy.

Trên đây là một số biện pháp mà người lớn tuổi có thể chủ động áp dụng để hạn chế sự giảm sút trí nhớ nếu có của ḿnh. Riêng những người thân, môi trường gia đ́nh cũng đóng vai tṛ quan trọng trong việc giúp đỡ. Chúng ta lưu ư, môi trường chung quanh nếu không tạo sự thoải mái, yên tâm, dễ gây buồn phiền, khó chịu cho người lớn tuổi làm cho người ấy bị stress (tức căng thẳng thần kinh). Và nếu stress lập đi lập lại nhiều lần, tất yếu sẽ dẫn đến sự suy giảm, rối loạn trong hoạt động thần kinh, làm giảm sút trí nhớ. Người thân cũng cần theo dơi, thảo luận những điều cần ghi nhớ với người lớn tuổi, bởi v́ sự trao đổi bàn bạc nhiều lần chính là cách tăng cường trí nhớ.

Điều cuối cùng là người thân cần lưu ư ngăn ngừa hậu quả có thể xảy ra do sự sút giảm trí nhớ ở người lớn tuổi. Thí dụ như trên phương diện dùng thuốc, nếu thấy trí nhớ của người lớn tuổi không được bảo đảm th́ thật không nên cho người ấy tự sử dụng thuốc mà nên cận kề, đưa thuốc cho người ấy dùng thuốc ngay trước mặt ḿnh. Đă không hiếm xảy ra trường hợp người lớn tuổi sử dụng sai thuốc bị tai biến do trí nhớ bị sút giảm, đặc biệt là uống thuốc quá liều hoặc uống thêm thuốc do quên tưởng chưa uống.

Tóm lại, sự sút giảm trí nhớ thường được xem là quá tŕnh tự nhiên ở người lớn tuổi, nhưng với sự tự rèn luyện và sự giúp đỡ của người thân trong gia đ́nh có thể hạn chế sự sút giảm này.


Ph́nh động mạch chủ bụng ở người cao tuổi
Thuật dưỡng sinh trường thọ
Mùa xuân, người cao tuổi cần đề pḥng viêm phổi 
Dùng kháng sinh ở người cao tuổi
Lời khuyên ăn uống hợp lư cho người cao tuổi
Sụp mi mắt ở người già
Những điều chưa biết về tuổi thọ
Các bí quyết để có tuổi già khỏe mạnh
Bát đoạn cẩm - bài khí công giúp tăng tuổi thọ
ĐỂ BIẾN LỜI CHÚC THỌ CÁC CỤ GIÀ THÀNH HIỆN THỰC
V̀ SAO CON NGƯỜI KHÔNG BÂT TỬ?
Cách giữ thăng bằng cho người lớn tuổi
Những bệnh lư cần lưu ư ở nam giới ngoại tứ tuần
LÀM SAO SỐNG LÂU KHỎE MẠNH
NHỮNG BỆNH... VÔ DUYÊN!
THỰC DƯỠNG CHO TUỔI GIÀ
CHẪN ĐOÁN ĐIẾC
KHI NGƯỜI CAO TUỒI...
ĐIẾC Ở NGƯỜI CAO TUỔI
CHẨN ĐOÁN ĐIẾC
NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH LOĂNG XƯƠNG Ở NGƯỜI LỚN TUỔI
T̀NH DỤC VÀ RỐI LOẠN T̀NH DỤC TUỔI GIÀ
SỐT KÉO DÀI Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TAI BIẾN MẠCH MÁU NĂO
TẠI SAO NGƯỜI CÓ TUỔI HAY NGĂ
PH̉NG NGỪA HẠ HUYẾT ÁP KHI ĐỨNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
ĐO MẬT ĐỘ XƯƠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TIỂU RA MÁU Ở NGƯỜI CAO TUỔI
CỤ GIÀ NÊN ĂN UỐNG THẾ NÀO ĐỂ GIỚI HẠN CAO HUYẾT ÁP?
New Page 1
THIẾU MÁU Ở NGƯỜI CAO TUỔI
RỐI LOẠN GIẦC NGỦ Ở NGƯỜI CAO TUỔI
V̀ SAO NGƯỜI CAO TUỔI BỊ GIẢM TRÍ NHỚ?
CHÓNG MẶT Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TÁO BÓN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
NGƯỜI CAO TUỔI VÀ BỆNH UNG THƯ
DANH Y VÀ TUỔI THỌ
THIẾU VITAMIN VÀ CHÂT KHOÁNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
NGƯỜI CAO TUỔI NÊN ĂN UỐNG THẾ NÀO?
MÂY CÂY HOA CẦN CHO SỨC KHỎE NGƯỜI GIÀ
CỤ BÀ DÂN TỘC ÊĐÊ 105 TUỔI
THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CAO TUỔI
BỆNH DO TỰ KHÁNG THỂ Ở NGƯỜI CAO TUỔI
ĐIỀU TRỊ ĐAU THẰT LƯNG TẠI NHÀ
NHỮNG PHÁT HIỆN MỚI VỀ Y HỌC ĐỂ TĂNG TUỔI THỌ
PH̉NG NGỪA ĐAU THẰT LƯNG
CÓ BÍ QUYẾT NÀO ĐỂ SỐNG LÂU?
BÍ QUYẾT NÀO ĐỂ SỐNG LÂU?
MỘT PHÂN TỬ NỘI TIẾT TỐ MANG LẠI HY VỌNG CHO NGƯỜI GIÀ
SỨC KHỎE TỐT - TUỔI THỌ CAO
KÊ MỘT ĐƠN THUỐC CHO BỆNH NHÂN CAO TUỔI
BIẾN ĐỒI CỦA HỆ THẦN KINH Ở TUỔI GIÀ
ĐẶC ĐIỂM PHỔI NGƯỜI GIÀ VÀ CÁCH PH̉NG CHỐNG BỆNH
CAO HUYẾT ÁP VÀ SINH HOẠT T̀NH DỤC
BỆNH DA Ở NGƯỜI GIÀ
CÓ THỂ GIỮ MĂI TUỔI XUÂN CỦA PHỤ NỮ?
BÁC HỒ GIỮ G̀N SỨC KHỎE
Nhu cầu chất đạm với người có tuổi
NHU CẦU ĂN UỐNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ TUỔI
NGƯỜI GIÀ VỚI CHỨNG BỆNH TRẦM CẢM
BÀI TẬP DƯỠNG SINH
BÍ QUYẾT TRƯỜNG THỌ CỦA TRƯỜNG GIANG ĐẠI HIỆP
NGƯỜI CÓ TUỔI DÙNG THUỐC NHƯ THẾ NÀO?
MẮT VÀ TUỔI CAO NIÊN - HIỆN TƯỢNG "RUỒI BAY"
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP "TRẺ MĂI KHÔNG GIÀ"!
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CÓ TUỔI
T̀M HIỂU VỀ MẮT VÀ NGƯỜI CÓ TUỔI
NHỮNG BỆNH GÂY MÙ L̉A CHO NGƯỜI GIÀ
TỪ CƠI TRƯỜNG THỌ ĐI VÀO CƠI TRƯỜNG SINH
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CÓ TUỔI
NGƯỜI ĐI BỘ CẦN BIẾT
CÁC BỆNH VAN TIM Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Động kinh ở người lớn tuổi, những điều cần biết
BỆNH GIẢ VIÊM ĐA KHỚP GỐC CHI VÀ BỆNH HORTON
TRÍ NHỚ CỦA NGƯỜI LỚN TUỔI
Mùa xuân, người cao tuổi cần đề pḥng viêm phổi 
CÁC BỆNH VAN TIM Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Dùng kháng sinh ở người cao tuổi
Những điều chưa biết về tuổi thọ
Ph́nh động mạch chủ bụng ở người cao tuổi
Các bí quyết để có tuổi già khỏe mạnh
Sụp mi mắt ở người già
Bát đoạn cẩm - bài khí công giúp tăng tuổi thọ
Thuật dưỡng sinh trường thọ
Những bệnh lư cần lưu ư ở nam giới ngoại tứ tuần
Lời khuyên ăn uống hợp lư cho người cao tuổi
Pḥng tai biến mạch máu năo ở người cao huyết áp
Cách giữ thăng bằng cho người lớn tuổi
Điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi
Tác dụng phụ của thuốc nặng hơn ở người cao tuổi
5 món sinh tố giúp pḥng trị cao huyết áp
Mót tiểu thường xuyên ở người cao tuổi
Pḥng bệnh cho người cao tuổi lúc giao mùa
Giảm đau cho người già không chỉ dựa vào thuốc
Chứng trầm cảm ở người cao tuổi
Bí quyết sống lâu
Bài khí công 'Hạc trắng gọi mặt trời'
Thuốc chống động kinh ngăn tuổi già đến sớm
10 điều người cao tuổi cần tránh
Phát hiện sớm chứng sa sút trí tuệ ở người già
Gai cột sống ở người cao tuổi
Điều cần biết trong sinh hoạt hằng ngày của người cao tuổi
7 yếu tố làm suy giảm tuổi thọ
NGƯỜI CAO TUỔI TỰ ĐO HUYẾT ÁP TẠI NHÀ
Tai nạn ở người già - BS Trần Trinh Thuần
NGƯỜI CAO TUỔI TẬP ĐI BỘ
Bệnh viêm kết mạc mùa xuân
Tai nạn trong nhà - xử lư nhanh - Quư Phương
Các thực phẩm mà người cao tuổi nên dùng
ĐẠO DẪN, MỘT PHƯƠNG PHÁP DƯỠNG SINH TRƯỜNG THỌ
NGƯỜI BỊ CAO HUYẾT ÁP NÊN ĂN G̀
Một bà cụ gần 80 tuổi có hiện tượng trẻ lại
LÀM THẾ NÀO ĐỂ NGƯỜI CAO TUỔI CÓ GIẤC NGỦ TỐT
Người cao tuổi cần pḥng tránh
TỰ ĐẮP THUỐC LÀM GIẢM HUYẾT ÁP Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TRĂM NĂM TRONG CƠI NGƯỜI TA
Tập luyện ở người có tuổi
Dinh dưỡng hợp lư ở người cao tuổi
GĂY XƯƠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Caffeine giúp người già tăng trí nhớ
Xử trí khi trẻ bị rắn độc cắn
Cụ bà nhịn ăn kéo dài để chữa bệnh
Uống trà giúp cải thiện trí nhớ
Tuổi măn kinh
Nhu cầu ăn uống của phụ nữ trên 60 tuổi
Khuyến cáo mới về chế độ dinh dưỡng cho người có tuổi
Gần 50% phụ nữ có tuổi bị gịn xương mà không biết
Bệnh thoái hóa hoàng điểm ở người già
NIỀM LẠC QUAN, TIN YÊU VÀO CUỘC SỐNG ĐĂ GIÚP NHIỀU BỆNH NHÂN CHIẾN THẰNG BỆNH TẬT
Phụ nữ 50 tuổi có nguy cơ bị bệnh mạch vành cao
Vitamin và bệnh tim mạch
CƠN THIẾU MÁU NĂO CỤC BỘ THOÁNG QUA
Tuổi hồi xuân
Phát hiện nguyên nhân tăng nguy cơ bệnh tim ở người cao tuổi
Thiếu máu năo cục bộ ở người cao tuổi
Sống lâu trăm tuổi sẽ là chuyện b́nh thường trong tương lai

YKHOANET

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET