www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

BỆNH GIẢ VIÊM ĐA KHỚP GỐC CHI VÀ BỆNH HORTON

GS PHẠM KHUÊ

Viện Lăo khoa

Hai bệnh này rất hay gặp, khá đặc hiệu cho lứa tuổi cao. Nhưng tiếc thay lại ít được biết đến, v́ vậy đă gây tác hại không nhỏ. Điều cần nói là nếu chú ư th́ sự phát hiện cũng dễ và nếu điều trị sớm th́ kết quả rất tốt.

Gọi là hai bệnh cũng được mà gọi là một bệnh cũng đúng v́ chúng thường kết hợp chặt chẽ với nhau, có thể đồng thời xuất hiện hoặc bệnh này đi trước bệnh kia, ít khi tồn tại riêng rẽ, độc lập và hiện nay cũng có nhiều bằng chứng là chúng có thể có chung nguyên nhân cơ chế.

Đó là bệnh "giả viêm đa khớp gốc chi" (GVĐKGC) c̣n gọi là Pseudopolyarthrite rhizomélique hay polymyalgia rheumatica. Bệnh kia là bệnh Horton (B.H) c̣n gọi là bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ.

Bệnh GVĐKGC gần như bao giờ cũng chỉ gặp ở người cao tuổi. Đặc điểm là đau kèm theo cứng gáy, cứng vai, đau cứng hai bên đối xứng ở phần trên của cánh tay, khung chậu, phần trên của đùi (gốc chi). Đau và cứng làm hạn chế mọi cử động nhất là về buổi sáng, đó là một đặc điểm bệnh nhân dễ ghi nhận. Các triệu chứng như sốt, khó chịu toàn thân, gầy sút cân rất thường gặp và v́ vậy hay kèm hội chứng trầm cảm, lo âu, bi quan về bệnh tật. Dấu hiệu bất thường chủ yếu về xét nghiệm là tăng rất mạnh tốc độ lắng máu (có thể tăng đến 50-60mm trong giờ đầu). Việc bệnh đáp ứng về lâm sàng và xét nghiệm (tốc độ lắng máu) nhanh chóng với liều thấp cortico-Steroid, cũng rất đặc biệt. Hiện tượng may mắn đó nói lên sự cần thiết phải phát hiện bệnh và điều trị sớm.

Bệnh Horton (B.H) là một danh từ bệnh lư dùng để chỉ một t́nh trạng viêm động mạch u hạt hoại tử, chủ yếu ở động mạch chủ và các nhánh cỡ trung b́nh với tính chất lan tỏa. Gặp chủ yếu ở người cao tuổi nữ và cũng có đặc điểm như bệnh trên là tốc độ lắng máu rất cao. Nguy hiểm của bệnh là có thể gây mù đột ngột do huyết khối ở động mạch trung tâm vơng mạc hoặc do viêm dây thần kinh thị giác bị thiếu máu nuôi, hậu quả tai hại của viêm động mạch thái dương. Biểu hiện thường gặp là nhức đầu, rối loạn thị giác, các cơn đau cách hồi ở các cơ nhai, kèm theo sốt. Sờ nắn vào vùng động mạch thái dương sẽ phát hiện được một động mạch cứng, lăn dưới ngón tay và rất đau. Bệnh Horton có thể xảy ra trước hoặc sau các biểu hiện của GVĐKGC. Bệnh này cũng đáp ứng với corticoid nhưng nếu không chữa trị kịp thời th́ mù khó có thể cứu văn được.

Bệnh GVĐKGC được một thầy thuốc vùng Ecốt (Bruce) mô tả đầu tiên năm 1888. Bệnh viêm động mạch thái dương được Hutchinson biệt lập vào năm 1890 đều là ở người già. Horton năm 1932 t́m thấy h́nh ảnh tổ chức học của viêm động mạch ở cả hai bên. Những ư nghĩ đầu tiên về mối liên quan có thể có giữa GVĐKGC và BH được Porsman đề xuất năm 1951. Tuy nhiên mặc dầu GVĐKGC và BH thường cùng song song tồn tại, cũng có trường hợp các bệnh đó xuất hiện riêng rẽ.

Nguyên nhân chưa được biết rơ. V́ bệnh hay xảy ra chủ yếu ở người cao tuổi - thời gian bắt đầu thông thường từ tuổi 65-70 - nên nhiều người cho là do tuổi già. Tuy nhiên cũng chưa có thể giải thích được sự lăo hóa tác động như thế nào trong cơ chế bệnh sinh. Một số công tŕnh gợi ư có vai tṛ của miễn dịch, hoặc là một kháng thể chống lại thành động mạch hoặc có lắng đọng các phức hợp miễn dịch lưu động. Các rối loạn về miễn dịch tế bào cũng đă được công bố nhưng chưa được xác định chắc chắn. Tuy nhiên sự có mặt của các tế bào huyết tương và sự h́nh thành u hạt với các tế bào khổng lồ ở kế cận màng chun trong, bị đứt đoạn của các động mạch bị tổn thương, tiếp tục biện hộ cho vai tṛ của miễn dịch tế bào nhất là đối với bệnh Horton. Tỷ lệ mắc bệnh khoảng 133 trường hợp cho 100.000 dân từ 50 tuổi trở lên. Chẩn đoán GVĐKGC/BH cần được nghĩ đến trước một bệnh nhân tuổi cao có đau ở các vùng gốc chi, hạn chế cử động, nhức đầu, có rối loạn thị giác, sốt, thiếu máu và tăng mạnh tốc độ lắng máu.

Với việc điều trị corticoid, các triệu chứng của GVĐKGC có thể bị xóa bỏ và các biến chứng của bệnh Horton như mù, tách động mạch chủ có thể được ngăn ngừa. Những bệnh nhân GVĐKGC đơn thuần đáp ứng một cách rơ rệt với liều 10-15mg Prednison mỗi ngày, tác dụng lâm sàng thấy ngay sau 12-36 giờ và tốc độ lắng máu trở về b́nh thường trong ṿng 2-4 tuần. Việc điều trị bệnh Horton cần liều cao hơn, từ 40-60mg Prednisolon mỗi ngày. Nếu có các dấu hiệu về thị giác và các biến chứng nặng như phồng động mạch chủ th́ việc điều trị bằng corticoid phải được coi như một cấp cứu, sau đó làm ngay sinh thiết động mạch thái dương. Khi các dấu hiệu bệnh lư đă thuyên giảm, có thể hạ dần liều xuống mức thấp nhất c̣n giá trị và duy tŕ ở liều đó. Thời gian điều trị ít nhất phải 1 năm, thông thường là 2 năm, kết quả rất tốt.

Như ta thấy, chẩn đoán bệnh không khó, điều trị giản đơn, hiệu quả điều trị rơ rệt. Vấn đề quyết định ở đây là phải nghĩ đến khả năng mắc bệnh này ở người cao tuổi, điều mà hiện nay chưa được chú ư đúng mức, do đó đă để gây nên những hậu quả nghiêm trọng đáng tiếc.


Ph́nh động mạch chủ bụng ở người cao tuổi
Thuật dưỡng sinh trường thọ
Mùa xuân, người cao tuổi cần đề pḥng viêm phổi 
Dùng kháng sinh ở người cao tuổi
Lời khuyên ăn uống hợp lư cho người cao tuổi
Sụp mi mắt ở người già
Những điều chưa biết về tuổi thọ
Các bí quyết để có tuổi già khỏe mạnh
Bát đoạn cẩm - bài khí công giúp tăng tuổi thọ
ĐỂ BIẾN LỜI CHÚC THỌ CÁC CỤ GIÀ THÀNH HIỆN THỰC
V̀ SAO CON NGƯỜI KHÔNG BÂT TỬ?
Cách giữ thăng bằng cho người lớn tuổi
Những bệnh lư cần lưu ư ở nam giới ngoại tứ tuần
LÀM SAO SỐNG LÂU KHỎE MẠNH
NHỮNG BỆNH... VÔ DUYÊN!
THỰC DƯỠNG CHO TUỔI GIÀ
CHẪN ĐOÁN ĐIẾC
KHI NGƯỜI CAO TUỒI...
ĐIẾC Ở NGƯỜI CAO TUỔI
CHẨN ĐOÁN ĐIẾC
NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH LOĂNG XƯƠNG Ở NGƯỜI LỚN TUỔI
T̀NH DỤC VÀ RỐI LOẠN T̀NH DỤC TUỔI GIÀ
SỐT KÉO DÀI Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TAI BIẾN MẠCH MÁU NĂO
TẠI SAO NGƯỜI CÓ TUỔI HAY NGĂ
PH̉NG NGỪA HẠ HUYẾT ÁP KHI ĐỨNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
ĐO MẬT ĐỘ XƯƠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TIỂU RA MÁU Ở NGƯỜI CAO TUỔI
CỤ GIÀ NÊN ĂN UỐNG THẾ NÀO ĐỂ GIỚI HẠN CAO HUYẾT ÁP?
New Page 1
THIẾU MÁU Ở NGƯỜI CAO TUỔI
RỐI LOẠN GIẦC NGỦ Ở NGƯỜI CAO TUỔI
V̀ SAO NGƯỜI CAO TUỔI BỊ GIẢM TRÍ NHỚ?
CHÓNG MẶT Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TÁO BÓN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
NGƯỜI CAO TUỔI VÀ BỆNH UNG THƯ
DANH Y VÀ TUỔI THỌ
THIẾU VITAMIN VÀ CHÂT KHOÁNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
NGƯỜI CAO TUỔI NÊN ĂN UỐNG THẾ NÀO?
MÂY CÂY HOA CẦN CHO SỨC KHỎE NGƯỜI GIÀ
CỤ BÀ DÂN TỘC ÊĐÊ 105 TUỔI
THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CAO TUỔI
BỆNH DO TỰ KHÁNG THỂ Ở NGƯỜI CAO TUỔI
ĐIỀU TRỊ ĐAU THẰT LƯNG TẠI NHÀ
NHỮNG PHÁT HIỆN MỚI VỀ Y HỌC ĐỂ TĂNG TUỔI THỌ
PH̉NG NGỪA ĐAU THẰT LƯNG
CÓ BÍ QUYẾT NÀO ĐỂ SỐNG LÂU?
BÍ QUYẾT NÀO ĐỂ SỐNG LÂU?
MỘT PHÂN TỬ NỘI TIẾT TỐ MANG LẠI HY VỌNG CHO NGƯỜI GIÀ
SỨC KHỎE TỐT - TUỔI THỌ CAO
KÊ MỘT ĐƠN THUỐC CHO BỆNH NHÂN CAO TUỔI
BIẾN ĐỒI CỦA HỆ THẦN KINH Ở TUỔI GIÀ
ĐẶC ĐIỂM PHỔI NGƯỜI GIÀ VÀ CÁCH PH̉NG CHỐNG BỆNH
CAO HUYẾT ÁP VÀ SINH HOẠT T̀NH DỤC
BỆNH DA Ở NGƯỜI GIÀ
CÓ THỂ GIỮ MĂI TUỔI XUÂN CỦA PHỤ NỮ?
BÁC HỒ GIỮ G̀N SỨC KHỎE
Nhu cầu chất đạm với người có tuổi
NHU CẦU ĂN UỐNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ TUỔI
NGƯỜI GIÀ VỚI CHỨNG BỆNH TRẦM CẢM
BÀI TẬP DƯỠNG SINH
BÍ QUYẾT TRƯỜNG THỌ CỦA TRƯỜNG GIANG ĐẠI HIỆP
NGƯỜI CÓ TUỔI DÙNG THUỐC NHƯ THẾ NÀO?
MẮT VÀ TUỔI CAO NIÊN - HIỆN TƯỢNG "RUỒI BAY"
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP "TRẺ MĂI KHÔNG GIÀ"!
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CÓ TUỔI
T̀M HIỂU VỀ MẮT VÀ NGƯỜI CÓ TUỔI
NHỮNG BỆNH GÂY MÙ L̉A CHO NGƯỜI GIÀ
TỪ CƠI TRƯỜNG THỌ ĐI VÀO CƠI TRƯỜNG SINH
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI CÓ TUỔI
NGƯỜI ĐI BỘ CẦN BIẾT
CÁC BỆNH VAN TIM Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Động kinh ở người lớn tuổi, những điều cần biết
BỆNH GIẢ VIÊM ĐA KHỚP GỐC CHI VÀ BỆNH HORTON
TRÍ NHỚ CỦA NGƯỜI LỚN TUỔI
Mùa xuân, người cao tuổi cần đề pḥng viêm phổi 
CÁC BỆNH VAN TIM Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Dùng kháng sinh ở người cao tuổi
Những điều chưa biết về tuổi thọ
Ph́nh động mạch chủ bụng ở người cao tuổi
Các bí quyết để có tuổi già khỏe mạnh
Sụp mi mắt ở người già
Bát đoạn cẩm - bài khí công giúp tăng tuổi thọ
Thuật dưỡng sinh trường thọ
Những bệnh lư cần lưu ư ở nam giới ngoại tứ tuần
Lời khuyên ăn uống hợp lư cho người cao tuổi
Pḥng tai biến mạch máu năo ở người cao huyết áp
Cách giữ thăng bằng cho người lớn tuổi
Điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi
Tác dụng phụ của thuốc nặng hơn ở người cao tuổi
5 món sinh tố giúp pḥng trị cao huyết áp
Mót tiểu thường xuyên ở người cao tuổi
Pḥng bệnh cho người cao tuổi lúc giao mùa
Giảm đau cho người già không chỉ dựa vào thuốc
Chứng trầm cảm ở người cao tuổi
Bí quyết sống lâu
Bài khí công 'Hạc trắng gọi mặt trời'
Thuốc chống động kinh ngăn tuổi già đến sớm
10 điều người cao tuổi cần tránh
Phát hiện sớm chứng sa sút trí tuệ ở người già
Gai cột sống ở người cao tuổi
Điều cần biết trong sinh hoạt hằng ngày của người cao tuổi
7 yếu tố làm suy giảm tuổi thọ
NGƯỜI CAO TUỔI TỰ ĐO HUYẾT ÁP TẠI NHÀ
Tai nạn ở người già - BS Trần Trinh Thuần
NGƯỜI CAO TUỔI TẬP ĐI BỘ
Bệnh viêm kết mạc mùa xuân
Tai nạn trong nhà - xử lư nhanh - Quư Phương
Các thực phẩm mà người cao tuổi nên dùng
ĐẠO DẪN, MỘT PHƯƠNG PHÁP DƯỠNG SINH TRƯỜNG THỌ
NGƯỜI BỊ CAO HUYẾT ÁP NÊN ĂN G̀
Một bà cụ gần 80 tuổi có hiện tượng trẻ lại
LÀM THẾ NÀO ĐỂ NGƯỜI CAO TUỔI CÓ GIẤC NGỦ TỐT
Người cao tuổi cần pḥng tránh
TỰ ĐẮP THUỐC LÀM GIẢM HUYẾT ÁP Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TRĂM NĂM TRONG CƠI NGƯỜI TA
Tập luyện ở người có tuổi
Dinh dưỡng hợp lư ở người cao tuổi
GĂY XƯƠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Caffeine giúp người già tăng trí nhớ
Xử trí khi trẻ bị rắn độc cắn
Cụ bà nhịn ăn kéo dài để chữa bệnh
Uống trà giúp cải thiện trí nhớ
Tuổi măn kinh
Nhu cầu ăn uống của phụ nữ trên 60 tuổi
Khuyến cáo mới về chế độ dinh dưỡng cho người có tuổi
Gần 50% phụ nữ có tuổi bị gịn xương mà không biết
Bệnh thoái hóa hoàng điểm ở người già
NIỀM LẠC QUAN, TIN YÊU VÀO CUỘC SỐNG ĐĂ GIÚP NHIỀU BỆNH NHÂN CHIẾN THẰNG BỆNH TẬT
Phụ nữ 50 tuổi có nguy cơ bị bệnh mạch vành cao
Vitamin và bệnh tim mạch
CƠN THIẾU MÁU NĂO CỤC BỘ THOÁNG QUA
Tuổi hồi xuân
Phát hiện nguyên nhân tăng nguy cơ bệnh tim ở người cao tuổi
Thiếu máu năo cục bộ ở người cao tuổi
Sống lâu trăm tuổi sẽ là chuyện b́nh thường trong tương lai

YKHOANET

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET